Milieuloket:
Fijn Stof

Fijn stof is één van de meest schadelijke stoffen die luchtverontreiniging veroorzaken. Het bestaat uit deeltjes met een verschillende grootte en een verschillende samenstelling. Andere termen voor fijn stof zijn: zwevende deeltjes, aërosolen of de Engelse term Particulate Matter (PM). Fijn stof heeft verschillende oorsprongen, deze zijn bepalend voor de schade die fijn stof veroorzaakt. Zo lijkt fijn stof dat veroorzaakt wordt door menselijk handelen (bijvoorbeeld de uitstoot door verkeer) schadelijker voor de gezondheid dan stofdeeltjes die uit de natuur afkomstig zijn, (bijvoorbeeld uit de bodem).

Er zijn drie maten van fijn stof:

• - 

  Deeltjes met een omvang van 2,5 tot 10 micrometer (een micrometer is een duizendste millimeter). Deze worden aangeduid met de term PM10. Deze deeltjes komen onder andere voort uit opwaaiend wegenstof en slijtagedeeltjes uit motoren en remmen.
• - 

  Deeltjes met een omvang kleiner dan 2,5 micrometer (PM2,5). Deze deeltjes komen vooral uit de uitlaten van dieselmotoren, en worden ook wel 'dieselroet' genoemd.
• - 

  Deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer (elementair koolstof: (EC)).

In februari 2008 is er een onderzoek gepresenteerd waaruit blijkt dat scooters/brommers meer ultra-fijnstof uitstoten dan vrachtwagens en personenauto's. Fietser maar ook autobestuuders zouden hier last van hebben, daarom wilt de fietserbond dat Minister Cramer zou snel mogelijk maatregel neemt, om de uitstoot van brommers/scooters te verminderen

De mens veroorzaakt 45 procent van het fijn stof in Nederland. Een derde daarvan komt uit Nederland en tweederde uit het buitenland. De andere 55 procent fijn stof in de lucht komt van natuurlijke bronnen zoals opwaaiend stof en zeezout.

De door de mens veroorzaakte emissies (uitstoten) van fijn stof worden aangeduid met de term antropogeen. Hierbij gaat het om stoffen die rechtstreeks in de lucht zijn gekomen en om stoffen die door chemische reacties in de atmosfeer zijn ontstaan (dit zijn o.a. zwaveldioxide, stikstofoxiden en ammoniak).

De directe emissies die de mens veroorzaakt zijn voor het grotendeel afkomstig van het wegverkeer. Het gaat dan om roetdeeltjes in uitlaatgassen, stofresten van remschijven, koppelingsplaten en rubberdeeltjes van banden. Vooral de uitlaatgassen van dieselauto's zijn schadelijk, maar ook uitlaatgassen van de zeescheepvaart en de binnenvaart, verbrandingsprocessen in de industrie en houtkachels in woningen veroorzaken fijn stof.

Fijn stof is slecht voor de gezondheid. Fijn stof draagt bij aan het ontstaan van hart- en longziekten, acute en chronische bronchitis, en astma. Jaarlijks overlijden enkele duizenden mensen eerder door fijn stof. Hoe kleiner de deeltjes fijn stof zijn, hoe dieper ze doordringen in de luchtwegen.

Er zijn voor zowel PM10 als voor PM2,5 gezondheidseffecten gevonden, hoe kleiner de deeltjes, hoe dieper ze met de ingeademde lucht doordringen in de luchtwegen. De deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer stimuleren waarschijnlijk de bloedklontering, wat een verklaring zou kunnen zijn voor een hoger aantal hartziekten langs drukke wegen.

Welke chemische bestanddelen voor fijn stof de oorzaak zijn van de gezondheidseffecten is nog onbekend. Wat wel zeker is, is dat zeezout vrijwel geen probleem is. Dit geldt waarschijnlijk ook voor de sulfaat- en nitraatfractie in fijn stof. Uitstoten door het verkeer spelen wel een rol bij de gezondheidseffecten, dit geldt vooral voor stedelijke gebieden en bij drukke verkeersknooppunten.

Naast de gezondheidseffecten die fijn stof veroorzaakt, leidt een teveel aan fijn stof ook tot zure regen. Dit is slecht voor gewassen, bossen en planten. Bovendien brengt deze luchtverontreiniging ook schade toe aan gebouwen en monumenten.

Ook liggen in Nederland een groot aantal bouwprojecten stil, voorbeelden zijn: wegverbredingen, de aanleg van bedrijventerreinen en nieuwbouwwijken. De Raad van State heeft de bouw stilgelegd vanwege de slechte invloeden voor de luchtkwaliteit.

De Europese Unie heeft regels vastgesteld om de hoeveelheid fijn stof in de lucht te verminderen. Deze regels houden in dat er maar een bepaalde hoeveelheid fijn stof in de lucht mag hangen. Sinds 2005 moeten alle lidstaten zich aan deze regels houden.

Europese normen voor fijn stof

Daarnaast krijgen lidstaten die wel maatregelen nemen, maar de normen toch niet halen, uitstel van maximaal drie jaar. Het is de bedoeling dat lidstaten tussen 2010 en 2020 de uitstoot van fijn stof met 20 procent terugbrengen.

Uit een recent onderzoek van het ministerie van VROM blijkt dat Nederland voor 2011 voldoet aan de Europese eisen voor fijn stof. Ook kunnen de Europese eisen voor het verminderen van stikstofdioxide voor 2015 gehaald worden. In Nederland is de hoeveelheid fijn stof in de lucht met 25 procent gedaald ten opzichte van 1994. Dit komt doordat er in Nederland al veel maatregelen genomen zijn, om de concentratie fijn stof tegen te gaan

Het kabinet pakt luchtverontreiniging op diverse fronten tegelijk aan. Onder andere door subsidies en belastingvoordelen voor roetfilters en andere milieuvriendelijke technieken bij voer- en vaartuigen. Daarnaast wil het kabinet roetfilters voor nieuwe personenauto's verplicht stellen (per september 2009) . Maar ook de emissies vanuit de industrie en de landbouw moeten worden teruggedrongen.

Naast het stimuleren voor het gebruiken van roetfilters waren er plannen om het fijn stof in de lucht anders te meten. Een voorbeeld: wanneer alle verkeer door het centrum van een dorp gaat, zal daar snel te veel fijn stof in de lucht voorkomen. Leg je een rondweg aan, dan is het op de plaats van die rondweg wel vuiler, maar wordt het centrum van het dorp veel schoner. Als je dat bij elkaar op telt is iedereen beter af. Deze methode wordt 'saldering' genoemd.

Internetsites

Of neem contact op met