Milieuloket:
Milieu in actie

Het milieu lijkt soms 'ver van uw bed': het gat in de ozonlaag en het mestoverschot zijn waarschijnlijk zaken waar u in het dagelijks leven weinig van merkt. Toch kan er ook heel dichtbij huis iets aan de hand zijn. Stel: de gemeente is van plan huizen te bouwen op dat mooie stukje 'groen' tegenover uw woning. De drukkerij bij u in de straat, die nogal wat herrie veroorzaakt, vraagt bijvoorbeeld een vergunning aan om het bedrijf verder uit te breiden. Of de vrachtwagens van het transportbedrijf in uw wijk rijden af en aan tot 's avonds laat, terwijl dat volgens de vergunning helemaal niet mag.

Dan is het goed om te weten dat er in veel gevallen inspraak mogelijk is over plannen van de overheid, en dat u uw mening kunt geven over aangevraagde vergunningen. Ook kunt u 'aan de bel trekken' als milieuregels worden overtreden.

Hier treft u een paar praktische tips aan voor wie het milieu wil beschermen. Het is vooral van belang ervoor te zorgen dat u geen informatie mist, en op tijd in actie komt.

Bedrijven die nadelige gevolgen hebben voor het milieu (bijvoorbeeld omdat ze geluidhinder of stank veroorzaken), hebben in sommige gevallen een vergunning nodig. In zo'n vergunning staan regels waaraan het bedrijf zich moet houden.

De meeste bedrijven hoeven echter geen vergunning te hebben, maar moeten zich dan wel houden aan algemene regels die de overheid heeft opgesteld voor de hele bedrijfstak.

Als een bedrijf een milieuvergunning aanvraagt, kan iedereen daartegen bezwaren indienen. Dat is ook mogelijk als men al een vergunning heeft, maar een nieuwe aanvraagt omdat het productieproces wordt aangepast of omdat het bedrijf wil uitbreiden.

Als er beroep is ingesteld tegen een besluit van de overheid (bijvoorbeeld het verlenen van een milieuvergunning), wordt zo'n besluit meestal toch van kracht, ook al moet de rechter er nog een uitspraak over doen. Dat wil zeggen dat de vergunning gewoon geldig is, ondanks de ingediende bezwaren. Om dat te voorkomen kan om een voorlopige voorziening worden verzocht.

Wie bezwaar wil maken tegen een milieuvergunning, moet goed letten op een aantal procedurevoorschriften. Zo moeten bezwaar- en beroepschriften op tijd worden ingediend. Wie te laat is, staat buitenspel. Wie in beroep gaat bij de rechter, zal vaak griffierecht moeten betalen. Wordt men in het gelijk gesteld, dan krijgt men het betaalde bedrag terug.

Voor plannen die grote gevolgen kunnen hebben voor het milieu (bijvoorbeeld nieuwe bedrijfsterreinen of stortplaatsen voor afval) moeten vooraf de milieugevolgen worden onderzocht. Zo kan het milieubelang een rol spelen in de besluitvorming over het plan.

In ons dichtbevolkte land is ruimte een schaars goed. Het is nodig duidelijke afspraken te maken over hoe we de beschikbare ruimte gebruiken. Om een goede keuze te maken tussen alle tegengestelde claims, legt de overheid in plannen vast hoe het grondgebied mag worden gebruikt.

Voordat al deze plannen van kracht worden, kunnen inwoners, belangengroepen en dergelijke hun zegje doen en uiteindelijk zelfs in beroep gaan bij de rechter. Bij de afzonderlijke plannen staat de procedure beschreven die daarbij van toepassing is.

De rijksoverheid stelt plannen op waarin globaal aangegeven staat hoe ons land wordt ingericht: zogenaamde planologische kernbeslissingen (pkb's).

Provincies leggen in streekplannen vast hoe op hun grondgebied de ruimte wordt verdeeld en welke nieuwe ontwikkelingen op welke plaatsen zijn gepland. Streekplannen moeten passen binnen het beleid van het Rijk.

In een bestemmingsplan staat precies welk gebruik is toegestaan op elk stuk van het grondgebied van de gemeente.

Voor sommige activiteiten kan vrijstelling van het bestemmingsplan worden verleend, met behulp van de zogenaamde 'artikel 19-procedure'.

Als er beroep is ingesteld tegen bijvoorbeeld een bestemmingsplan, wordt het plan toch van kracht, ook al moet de rechter er nog een uitspraak over doen. Om dat te voorkomen kan om een voorlopige voorziening worden verzocht.

Wie bezwaar wil maken tegen een bestemmingsplan, een streekplan of een plan van de rijksoverheid, moet goed letten op een aantal procedurevoorschriften. Zo moeten bezwaar- en beroepschriften op tijd worden ingediend. Wie te laat is, staat buitenspel. Wie in beroep gaat, zal vaak griffierecht moeten betalen. Wordt men in het gelijk gesteld, dan krijgt men het betaalde bedrag terug.

De overheid vaardigt allerlei milieuregels uit, in wetten en besluiten. Ook milieuvergunningen bevatten voorschriften waar het desbetreffende bedrijf zich aan moet houden.

Uiteraard is het de bedoeling dat al die regels netjes worden nageleefd. Maar soms gebeurt dat niet, per ongeluk of met opzet. In die situaties is het vaak nodig dat er wordt opgetreden tegen de illegale situatie. Burgers en milieugroepen kunnen daaraan hun steentje bijdragen.

Als iemand zich niet aan milieuregels houdt, kan de overheid daartegen optreden. De overtreder moet bijvoorbeeld een 'dwangsom' betalen als hij de regels niet naleeft. Ook kan op kosten van de overtreder een einde worden gemaakt aan een illegale situatie. Iedere burger kan bij de overheid een verzoek indienen om een dwangsom op te leggen of bestuursdwang toe te passen, als een bedrijf zich niet aan de regels houdt.

Het overtreden van milieuregels is strafbaar. De dader kan worden veroordeeld tot een boete, gevangenisstraf of een andere straf.