Milieuloket:
Vervolging van milieudelicten

Wie zich niet houdt aan milieuregels is strafbaar en kan door de rechter veroordeeld worden tot een boete, gevangenisstraf of een andere straf.

Naast deze strafrechtelijke aanpak van milieudelicten kan ook de overheid (bijv. de gemeente of provincie) optreden tegen illegale situaties.

economische delicten

Het is verboden in strijd met een milieuvergunning te handelen (zie artikel 18.18 van de Wet milieubeheer). Een bedrijf dat wel een milieuvergunning zou moeten hebben, maar er geen heeft, is eveneens strafbaar (zie artikel 8 lid 1 van de Wet milieubeheer).

Voor de vervolging van deze feiten is de Wet op de economische delicten van toepassing (zie artikel 1a van die wet).

De Wet op de economische delicten (WED) kent aan opsporingsambtenaren ruimere bevoegdheden toe dan bij toepassing van het 'gewone' strafrecht (zie artikel 18-27 van de WED). De opsporingsambtenaren mogen bijvoorbeeld voorwerpen in beslag nemen, allerlei plaatsen betreden en auto's of vrachtwagens onderzoeken. Ook kunnen zij derden verplichten mee te werken aan het onderzoek.

het 'gewone' strafrecht

Het Wetboek van strafrecht bevat ook enkele bepalingen die het milieu beschermen: artikel 173a en 173b verbieden (vrij vertaald) het in water, bodem of lucht brengen van gevaarlijke stoffen. Het is echter niet eenvoudig volledig bewijs te leveren voor overtreding van deze artikelen, omdat er aan een groot aantal voorwaarden moet zijn voldaan. Daarom komt het nogal eens voor dat milieudelicten worden vervolgd op basis van meer algemene bepalingen uit het Wetboek van strafrecht, bijvoorbeeld valsheid in geschrifte (artikel 225), oplichting (artikel 326) of deelneming aan een criminele organisatie (artikel 140).

Voordat iemand gestraft wordt voor een milieudelict, zal eerst het Openbaar Ministerie (gewoonlijk de Officier van Justitie) op de hoogte moeten zijn van het strafbare feit. Die kan worden geïnformeerd door bijvoorbeeld een milieu-ambtenaar van de gemeente of door de politie.

Burgers of milieugroepen die willen dat er wordt opgetreden tegen een illegale situatie kunnen het beste de gemeente en/of de politie vragen om proces-verbaal op te maken. Als dat geen resultaat oplevert, kunnen zij de zaak ook rechtstreeks aankaarten bij de Officier van Justitie.

De Officier van Justitie zal vervolgens beoordelen of hij tot vervolging overgaat, d.w.z. dat hij de verdachte(n) een dagvaarding stuurt en voor de rechter laat verschijnen. Hij kan ervoor kiezen de zaak te seponeren (niet te vervolgen); aan een sepot kan hij overigens wel voorwaarden verbinden, bijvoorbeeld vergoeding van de schade, het beëindigen van de illegale situatie.

Als de Officier van Justitie weigert vervolging in te stellen, kunnen rechtstreeks belanghebbenden bij het Gerechtshof schriftelijk beklag doen (zie artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering). Milieugroepen kunnen ook "rechtstreeks belanghebbende" zijn, als hun doelstellingen als gevolg van het niet-vervolgen worden geschaad.

De rechter kan, afhankelijk van de ernst van het delict, allerlei straffen en maatregelen opleggen. Voorwaarde is uiteraard dat er voldoende bewijs is dat er inderdaad sprake is van een strafbaar feit. Allereerst zijn de gebruikelijke sancties mogelijk zoals boete, gevangenisstraf (eventueel voorwaardelijk) of een taakstraf. Daarnaast kan de rechter bijvoorbeeld:

• - 

  goederen verbeurd verklaren,
• - 

  schadevergoeding laten betalen, of
• - 

  het geld dat de dader door overtreding van de regels heeft verdiend, terugvorderen.

Als het strafbare feit onder de Wet economische delicten valt, kunnen hogere straffen worden opgelegd, en bestaan er extra mogelijkheden, zoals:

• - 

  stillegging van een bedrijf (of een deel daarvan),
• - 

  het ongedaan maken van de gevolgen op kosten van de veroordeelde (voorbeeld: het afgraven en saneren van verontreinigde grond)

De sancties kunnen worden opgelegd aan de dader zelf, maar ook aan een leidinggevende of een bedrijf.

Als er in uw omgeving dingen gebeuren met het milieu waarvan u zich afvraagt of het wel 'in de haak' is, kunt u ook terecht bij Lokaal signaal. Dit is een meldpunt dat is ingesteld door het ministerie van VROM. Is duidelijk dat er regels worden overtreden, dan kunt u ook contact opnemen met de VROM-inspectie. Daarnaast kunt u de gemeente vragen op te treden.

• - 

  Wet milieubeheer

  zie www.wetten.nl, zoek vervolgens op titel: Wet milieubeheer

• - 

  Wetboek van strafrecht

  zie www.wetten.nl, zoek vervolgens op titel: Wetboek van strafrecht

• - 

  Wet op de economische delicten

  zie www.wetten.nl, zoek vervolgens op titel: Wet op de economische delicten

• - 

  Wetboek van strafvordering (vierde afdeling)

  zie www.wetten.nl, zoek vervolgens op titel: Wetboek van strafvordering

Of neem contact op met

de plaatselijke politie