Milieuloket:
Geluidhinder

De bestrijding van geluidhinder is door het Nationaal Milieubeleidsplan 4 bestempeld als één van de kernprioriteiten van het Nederlands milieubeleid. Het aantal Nederlanders dat aangeeft last te hebben van lawaai blijft erg hoog.

De belangrijkste drie veroorzakers van geluidhinder zijn de afgelopen twintig jaar onveranderd. Wegverkeer zorgt voor de meeste hinder, gevolgd door buren (omgevingslawaai) en vliegverkeer. Andere bronnen van geluidsoverlast zijn industrie en railverkeer. De laatste vijf jaar is een lichte daling waarneembaar in de hinder die gemeten wordt.

Geluid is objectief te meten, in decibels. Geluidhinder is echter veel moeilijker te registreren. Wat voor de één hinderlijk is, vindt de ander normaal. Sommige mensen worden boos als iemand bij de buren hard de trap op loopt, terwijl anderen daar geen moeite mee hebben. Ook is er vaak sprake van gewenning. Iemand die heel zijn leven naast een snelweg heeft gewoond zal gewend zijn aan het geluid, terwijl iemand die er vanuit een rustig dorp komt wonen dat wel als hinder zal ervaren. Om geluidhinder te kunnen meten is de overheid daarom aangewezen op enquêtes.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meet geluidhinder door het Permanent Onderzoek Leefsituatie (POLS) uit te voeren. In het POLS vraagt het CBS mensen of zij last hebben van geluid. Geluidbronnen waarnaar gevraagd wordt zijn wegverkeer (auto's, brommers, motoren), railverkeer (treinen, trams en metro's), vliegtuigen, buren, industrie of bedrijven, lawaai van laden/lossen, en ten slotte spelende kinderen. Verder wordt geluidhinder regelmatig gemeten in het kader van het jaarlijkse Woning Behoefte Onderzoek van het ministerie van VROM. De resultaten van deze metingen komen redelijk overeen met de metingen van het CBS. Ongeveer een kwart van alle Nederlanders heeft last van verkeerslawaai, terwijl ongeveer 10 à 20 procent last heeft van de buren. In totaal ondervinden 30 à 40 procent van alle Nederlanders last van lawaai.

Om de hinder uit de verschillende bronnen met elkaar te kunnen vergelijken, hanteert het CBS de Milieukwaliteitsmaat (MKM). De overlast die wegverkeer gedurende één dag veroorzaakt, wordt hierbij als uitgangspunt genomen. Als de buren bijvoorbeeld twee keer per jaar een groot feest geven, heb je twee dagen per jaar ernstige geluidoverlast, terwijl mensen die naast de openbare weg wonen hier elke dag last van hebben. De MKM zal daarom een hogere hinderwaarde toekennen aan de laatste situatie.

Een belangrijk onderdeel van de kwaliteit van de leefomgeving is de zogenaamde 'akoestische kwaliteit' ervan. Geluid is niet per definitie slecht. Op de kermis is er behoorlijk wat geluid, het zou het vreemd zijn als het stil is. Alleen wanneer je niet kiest voor geluid en er toch aan wordt blootgesteld, wordt geluid lawaai.

De veroorzakers van het geluid waarmee mensen te maken hebben zijn makkelijk aan te wijzen: wegverkeer, spoorwegverkeer, vliegtuigverkeer, omgevingslawaai (buren) en industrie. Wegverkeer wordt als het meest hinderlijk ervaren, omdat geluidhinder vaak gepaard gaat met andere problemen als smogvorming (zeker bij snelwegen die door stedelijk gebied gaan).

De oorzaken van geluidhinder (lawaai) zijn wat moeilijker aan te geven. Heb je last van de buren omdat zij van een CD'tje genieten, of omdat de muren zo dun zijn? Heb je last van verkeerlawaai omdat je naast de snelweg woont, of omdat de geluidswallen te veel lawaai doorlaten?

Gezondheid

Geluidsoverlast, zeker als deze voortdurend plaatsvindt, is slecht voor de gezondheid. Het belangrijkste probleem voor veel mensen is dat zij door blootstelling aan geluid slecht kunnen slapen (slaapverstoring). Verder heeft geluidhinder invloed op je humeur. Als je na een dag werken thuiskomt, en door de herrie geen rust kunt vinden, kan dat zorgen voor irritatie die kan uitmonden in concentratieproblemen en stress. Ook dieren kunnen door lawaai gestoord of zelfs verjaagd worden.

Een recent rapport van het RIVM (juni 2002) wijst uit dat mensen die worden blootgesteld aan vliegtuiglawaai, of vanuit hun beroep te maken hebben met veel lawaai, grote kans hebben op een verhoogde bloeddruk. Ook heeft het RIVM een samenhang waargenomen tussen geluidsoverlast en een risico op hart- en vaatziekten.

Leefomgeving

Door de groei van het wegen- en spoorwegennet treedt op steeds meer plaatsen geluidhinder op. Gelukkig nemen de ernstige pieken in de geluidsbelasting af door succesvolle regelgeving en maatregelen. Te denken valt hierbij aan het plaatsen van zeer open asfaltbeton (ZOAB) op rijkswegen, het plaatsen van geluidsschermen langs snelwegen, en het vaker toepassen van isolatie bij de nieuwbouw en renovatie van woningen.

Hoewel ernstige pieken in geluidsbelasting af zijn genomen, wordt een steeds groter deel van Nederland verstoord door een relatief kleine geluidsbelasting. Het is nergens meer echt stil, de geluidsoverlast is versnipperd. Dit is erg vervelend voor mensen die rust zoeken en er daarom voor kiezen om in een landelijk gebied te wonen. Het is sowieso niet leuk om het gebrom van de snelweg, of het razen van vliegtuigen te horen terwijl je in het bos loopt. Ook dieren en planten ondervinden hinder van een constante blootstelling aan lawaai.

<!--

-->

Zonder nieuwe maatregelen zal het totale, met geluid belaste oppervlak in Nederland, als gevolg van verkeerslawaai zal toenemen met 15 tot 25 procent. Als er niets gebeurd zal in 2030 ruim één derde deel van het Nederlandse oppervlak een voortdurende geluidbelasting van meer dan 50 decibel moeten verdragen.

Als u te maken krijgt met geluidhinder, bijvoorbeeld als de buren het laat maken, dan kunt u in eerste instantie terecht bij de politie van uw gemeente. Bij aanhoudende geluidsoverlast, of bij herrie waar de politie niet direct iets aan kan doen, kunt u zich het best wenden tot de woningbouwcorporatie of de Vereniging van Huiseigenaren indien dit op uw situatie van toepassing is.

Eventueel kunt u terecht bij de Milieuklachtenlijn van uw provincie.

De Inspectie voor de Milieuhygiëne van het ministerie van VROM kijkt of de gemeenten hun handhavende taken goed uitvoeren.

De overheid stopt veel geld in het bestrijden van lawaai, voor de periode 2002-2006 stelt het ministerie van VROM hiervoor ruim 205 miljoen euro beschikbaar. De helft van het VROM-budget gaat op aan directe uitgaven om hinder door wegverkeer en spoorvervoer te verminderen (denk aan geluidwallen). De rest gaat op aan subsidieprogramma's.

Een grote inspanning wordt verder geleverd door het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Dit ministerie coördineert grootscheepse programma's waarmee woningen rond Schiphol en regionale luchthavens (Eelde, Rotterdam en Maastricht) worden geïsoleerd. In het budget is ook een gedeelte gereserveerd voor het uitkopen van huiseigenaren en woonboten, die om veiligheidsredenen moeten verhuizen. Tot 1998 werd ruim 47 miljoen euro uitgetrokken voor deze operatie. Voor de periode 1999-2005 wordt voor de isolering van de woningen rond luchthavens ruim 320 miljoen euro begroot. De werkzaamheden rond Schiphol kosten het meest: voor de periode 1996-2003 is hiervoor ruim 234 miljoen euro beschikbaar.

In de begrotingen van Verkeer en Waterstaat en VROM van 2003 staan de volgende bedragen genoemd:

Alle bedragen in duizenden euro's

Voor het geluidbeleid hanteert de overheid het volgende principe aan: "de vervuiler betaalt". Als een gemeente nieuwe huizen wil bouwen, terwijl deze huizen dicht bij de openbare weg komen, dan moet de gemeente ook zorgen dat er geluidschermen worden geplaatst. Andersom werkt het op dezelfde manier. Als het rijk een autosnelweg wil aanleggen, of als de Nationale Spoorwegen besluiten een nieuwe spoorweg te maken, dan moet de rijksoverheid (respectievelijk de NS) ook zorgen dat de huizen die langs het traject komen te liggen, van lawaai gevrijwaard blijven.

Verder zal de overheid ernaar streven om het percentage Nederlanders dat hinder ondervindt van lawaai door buren en door verkeer tot nul terug te dringen. De aanvankelijke streefdatum van 2010 zal niet gehaald worden, het ministerie van VROM gaat nu uit van een tijdstip tussen 2020 en 2030. Ook zal de overheid proberen om de verspreiding en versnippering van een constante geluidsoverlast terug te dringen.

Om deze doelstellingen te bereiken zorgt de overheid er nu al voor dat de (geluids)isolatie van huizen wordt verbeterd. Het Bouwbesluit is hierop aangepast, alle nieuw te bouwen woningen moeten aan strenge isolatie-eisen voldoen. Ook zal de overheid meer geld steken in onderzoek naar de gevolgen van geluidoverlast (zoals slapeloosheid).

De politie zal meer middelen krijgen om overlast door wegverkeer terug te dringen. Denk hierbij aan betere meetapparatuur om geluidsovertredingen door brommers en motoren te meten en te beboeten. Ook heeft het rijk subsidies ingesteld zodat gemeentes gestimuleerd worden om stil asfalt aan te leggen. Andere maatregelen, zoals het instellen van lagere maximumsnelheden op de openbare weg, worden mondjesmaat doorgevoerd. Zo is het sinds mei 2002 op de A13 verboden om bij de Rotterdamse wijk Overschie harder te rijden dan 80 kilometer per uur, omdat de bewoners te veel last hebben van smog en lawaai.

In 2006 zullen alle Europese lidstaten strenge maatregelen genomen moeten hebben om geluidhinder te reduceren. Het doel van de Europese Unie is dat niemand wordt blootgesteld aan geluidsniveaus die schadelijk zijn voor de gezondheid.

Nederland is verplicht om binnen 24 maanden na publicatie van een Europese richtlijn de nationale wetgeving aan te passen. De nieuwe EU-richtlijn Omgevingslawaai moet daarom op 18 juli 2004 zijn doorgevoerd in de Nederlandse wetgeving.

Internetsites

Of neem contact op met

U kunt uw klacht ook indienen via milieuklachten.nl. Die site handelt geen klachten af, maar stuurt uw klacht alleen door naar de overheden en instanties waar uw klacht behandeld dient te worden.