Tijdens de presentatie van de Rijksbegroting op Prinsjesdag 2005, zucht Nederland onder historisch hoge energieprijzen. De olieprijs steeg in september 2005 tot 70 dollar per vat door de instabiliteit in Irak, de structureel gestegen vraag naar olie in China en India, en de naweeën van de orkaan Katrina (de olievelden in de Golf van Mexico moesten de productie stopzetten). De gevolgen voor Nederland: het tanken is duurder dan ooit (met een piek van € 1,56 voor een liter benzine begin september 2005) en een energierekening die in 2006 voor huishoudens naar verwachting 200 tot 300 euro hoger uitvalt. Deze ontwikkelingen drukken een zwaar stempel op het Nederlands milieubeleid.
Belangrijke milieu-inspanningen van de Rijksoverheid zijn een rechtstreekse afgeleide van de stijgende energieprijzen. Om de afhankelijkheid van aardolie te verminderen, wordt veel energie gestoken in de ontwikkeling van alternatieve brandstoffen zoals biodiesel. Deze zal in 2006 accijnsvrij te tanken zijn op de pompstations. Nieuwe belastingkortingen moet de consument overtuigen om energiezuinige auto's te kopen. Daarnaast blijft de kerncentrale in Borssele langer open - de voorgenomen sluiting in 2013 is met twintig jaar uitgesteld. Bijkomend voordeel van deze maatregelen: de uitstoot van broeikasgassen daalt, net als de uitstoot van stikstofoxiden en fijn stof. Ondanks veel scepsis in de Tweede Kamer hervat minister Brinkhorst de subsidie op windmolenparken op zee. Het CPB berekende dat de windmolens pas vanaf 2025 jaar rendabel kunnen zijn bij een olieprijs tussen de 25 en 35 dollar per vat.
Naast energie-gerelateerde milieuvraagstukken staan ook andere grote milieuprojecten op stapel. Zo zal het ministerie van VROM in 2006 een nieuw beleidsplan presenteren voor de Waddenzee. Verder wordt beleid ontwikkeld om het risico op een grote chemische ramp te beperken. In 2006 wordt gekeken in hoeverre gas, olie en chemicaliën via buisleidingen vervoerd kan worden, in plaats van per vrachtauto of trein. Ook komt er in 2006 extra onderzoek naar gezondheidseffecten van het leven dichtbij radon, basisstations voor mobiele telefonie en hoogspanningslijnen. De grootste rijksuitgaven blijven overigens verband houden met bodemsanering. Tot 2010 is hiervoor een kleine 800 miljoen euro gereserveerd.
Bron: VROM-begroting, 20 september 2005
